Temettü Hesaplama Örneği: Bütçeye Göre Senaryolar

BÖLÜM 1: Temettü geliri hesabı: bilmeniz gereken tek formül

Yıllık brüt temettü, portföy büyüklüğü ile temettü verimi oranının çarpımıdır. Portföyünüz 50.000 TL ve yatırım yaptığınız şirketlerin ortalama verimi %4 ise, yıl boyunca dağıtılacak brüt temettü 2.000 TL olur. Formül değişmiyor; değişen, hangi rakamları çarptığınız ve sonucu nasıl okuduğunuz.

Bu yazı formülü bir kez anlatıp bırakmıyor. Aynı çarpımı üç bütçede, 10.000 TL, 50.000 TL ve 100.000 TL portföylerde, üç verim oranıyla, %3, %5 ve %7 ile işliyoruz. Böylece iki sorunun da cevabı görünür olacak: portföy büyüklüğü sonucu nasıl değiştiriyor ve verim oranı aynı para için ne kadar fark yaratıyor. Oranlar, karşılaştırmaya genişlik kazandırmak için seçildi; hiçbiri piyasa ortalaması iddiası taşımıyor.

İki değişken hesabı iki yönden birden etkiliyor. 10.000 TL portföyde %5 verimin yıllık karşılığı 500 TL; 100.000 TL portföyde aynı oran 5.000 TL ediyor. Büyüklük on kat artınca temettü de on kat büyüyor, oran sabit kalsa bile. Verim oranı benzer şekilde bağımsız bir değişken: 100.000 TL portföyde %3 verim 3.000 TL, %7 verim 7.000 TL yıllık brüt temettü demek. İki değişkeni yan yana görmek, kendi durumunuzun bu tablonun neresine düştüğünü de netleştirir.

Rakamları şimdiden kendi portföyünüze uyarlamayın. Bütün senaryolar varsayımsaldır; bu yazı belirli bir hisseyi ya da verim oranını önermez. Verim oranları, şirketlerin dağıtım kararlarına göre yıldan yıla değişir. Elde edilen tutar bu yüzden bir tahmindir, gelecekteki getiri için garanti değil.

Amacımız formülü ezberletmek değil, kendi rakamlarınızın o formülde nasıl ilerlediğini göstermek. Hangi bütçe sizinkine yakınsa o satırdaki hesabı kendi tutarınızla tekrar edin.

BÖLÜM 2: Örnek 1: 10.000 TL portföy, yıllık brüt temettü hesabı

Temettü gelir hesabının temeli tek bir formül: portföy büyüklüğü × temettü verimi = yıllık brüt temettü. Bunu somutlaştırmak için en iyi yol, küçük bir portföyle çalışmaktır. 10.000 TL portföyde %3 verim yıllık 300 TL, %5 verim 500 TL, %7 verim 700 TL brüt temettü üretir. Formül aynı kalır; değişen yalnızca çarpılan orandır. Bu rakamların brüt mü net mi olduğu sorusunun cevabı bir sonraki bölümde: stopaj kesintisi devreye giriyor.

BÖLÜM 3: Brütten nete: stopaj kesintisi ve elde kalan tutar

Yukarıdaki örnekler brüt temettü geliri temel alıyor. Ancak borsa hisselerinden elde edilen temettü gelirlerinde bir stopaj kesintisi uygulanır ve bu, eline ulaşan rakamın brüt olmadığı anlamına gelir. 2026 yılı itibarıyla BIST’den ödenen temettü gelirlerinde kesilen stopaj oranı %10’dur. Kesinti, dağıtımın kaynağında yapılır; yani hisse şirketi veya aktarım kurumunun ödeme yaptığı anda elinizden ayrılan kısımdır. Yatırımcı olarak gördüğünüz tutar zaten nettir, ancak pek çok kaynak brüt rakamlarla hala çalıştığı için bu ayrımı bilmek önemli.

10.000 TL portföy örneğine dönelim. Burada üç farklı varsayımsal verim oranı için brüt ve net tutarı yan yana koyuyoruz.

Bu rakamlar tamamen varsayımsal örnek amaçlıdır. Gerçek temettü miktarları her şirkete göre, yıl ve dağıtım politikasına göre değişir ve geçmiş veri geleceğin getirisini garanti etmez.

Görüldüğü gibi, %10 stopaj brüt rakamın üzerinde doğrudan bir kesinti demektir. Bir yandan “yıllık 700 TL temettü gelirim” denildiğinde akla gelen tutar brüttür; net tutar 630 TL’dir. Bu fark, küçük tutarlarda gözükse de portföy büyüklüğü arttıkça orantılı olarak önem kazanır. 100.000 TL’lik bir portföy için aynı oran uygulanırsa, brüt ile net arasındaki fark yüzlerce lira seviyesine çıkabilir.

Dikkat edilmesi gereken başka bir nokta da “Yıllık 700 TL temettü” gibi ifadelerin brüt mü net mi olduğudur. Birçok yayıncı bu ayrımı açıklamadan geçiyor. Brüt rakam, stopaj kesilmeden önceki gelirdir. Net rakam ise kesimden sonra elde edilen gerçek tutardır. Bir “Yıllık X TL” ifadesi hangi tarafı gösteriyorsa, okur ona göre mali plan yapmalıdır.

Aslında bu farkı anlamak için karmaşık bir hesaba gerek yok; yeterli ki %10 kesildiğini bilmek. Örneğin, bir kaynak “temettü geliri 500 TL” şeklinde bir rakam verdiğinde, o rakamın brüt olduğunu varsaymak mantıklıdır. Elinizde kalacak net tutar her zaman brütün yüzde doksanıdır. Böylece “brüt 500 TL, net 450 TL” şeklinde kısa ve doğru bir yargıya ulaşırsınız.

Bu hesabı kendi portföy büyüklüğünüze ve tahmini verim oranınıza uyarlayıp net tutarı anında görmek için net temettü hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Girdiğiniz rakamlar üzerinden güncel stopaj oranıyla net sonucu takip edebilirsiniz.

BÖLÜM 4: Örnek 2 ve 3: 50.000 TL ve 100.000 TL portföyler

50.000 TL portföyü ele alalım. Aynı üç verim oranı (%3, %5, %7) uygulandığında ortaya ne çıkıyor:

Ölçek değişti ama yöntem aynı. 50.000 TL’lik bir portföy %3 verim sağlarsa, yıllık brüt temettü 1.500 TL olur. Stopaj kesintisi (%10) 150 TL’dir ve elinize 1.350 TL geçer. Verim oranını %7’ye çıkardığınızda brüt tutar 3.500 TL’ye ulaşır, stopaj sonrası net elde 3.150 TL kalır. Bu iki senaryo arasında 1.800 TL’lik bir fark vardır ve bu fark portföyünüz büyüdükçe daha belirgin hale gelir.

Şimdi 100.000 TL’lik bir portföye bakalım:

Bütçe iki katına çıktığında, brüt ve net temettü de iki katına çıkıyor. 100.000 TL’lik portföy %5 verimle yıllık 5.000 TL brüt getiri sağlıyor; stopaj kesintisi 500 TL’dir ve cebinizde 4.500 TL kalıyor. %3 verimin 2.700 TL ile %7 verimin 6.300 TL arasındaki fark 3.600 TL’ye ulaşıyor. Bütçe büyüdükçe verim oranının tutardaki etkisi daha çarpıcı bir şekilde ortaya çıkıyor.

Her iki tabloda net görülen durum şu: Portföy büyüklüğü sabit kaldığında, verim oranını üç puan artırmak (%3’ten %7’ye) mutlak getiriyi dört katına çıkarıyor. 50.000 TL’de bu fark 1.800 TL, 100.000 TL’de 3.600 TL olarak hesaplanıyor. Ölçek büyüdükçe, aynı yüzdesel fark daha büyük rakamlarla karşımıza çıkıyor; bu da verim oranı seçiminin sonucu ne kadar değiştirdiğini gösteriyor.

Temel ilke her portföy büyüklüğünde geçerlidir: Portföyünüzün büyüklüğünü hedef verim oranıyla çarpıp brüt temettüyü buluyorsunuz, sonra kesintileri çıkarıp net tutarı elde ediyorsunuz.

Bu senaryoların varsayımsal amaçlı olduğunu vurgulamak gerekir. Geçmiş verim oranları ya da bu örneklerde kullanılan oranlar gelecekteki getiriyi garanti etmez. Stopaj oranı ve diğer kesintiler vergi mevzuatına göre değişebilir. Kendi portföy büyüklüğünüz ve tahmini verim oranınızla hesaplama yaparak gerçek rakamları görebilirsiniz.

BÖLÜM 5: Verim oranı neden belirleyici: %3 ile %7 arasındaki fark

Portföy sabit tutulduğunda hesabın tek değişkeni verim oranı oluyor. Aynı 100.000 TL portföyü farklı oranlarla hesaplayınca tablo şöyle değişiyor:

• %3 verim: yıllık brüt 3.000 TL, %10 stopaj sonrası net 2.700 TL
• %5 verim: yıllık brüt 5.000 TL, net 4.500 TL
• %7 verim: yıllık brüt 7.000 TL, net 6.300 TL

Üç senaryoda da portföy aynı; değişen tek şey verim oranı. %3 ile %7 arasındaki 4 puan, net geliri 2.700 TL’den 6.300 TL’ye, yani 2,3 katına çıkarıyor. Bu fark, portföyü iki katına çıkarmaktan bile büyük. 200.000 TL’nin %3 verimi 5.400 TL net üretir; %7 verimli 100.000 TL ise 6.300 TL net. Verim oranındaki her 1 puan, 100.000 TL portföyde yıllık 1.000 TL brüt, %10 stopaj sonrası 900 TL net fark yapar. %5 yerine %7 verim görmek, %5 verimle 40.000 TL daha büyük bir portföyün üreteceği kadar ek gelir demektir. Aynı etkiyi %3 verimle yakalamak ise yaklaşık 233.000 TL portföy gerektirir. Aylık ortalamaya bölünce %3 verimde yıllık 2.700 TL, ayda 225 TL eder; %7 verimde yıllık 6.300 TL, ayda 525 TL eder, arada aylık 300 TL var. Bu tutarlar yalnızca karşılaştırma içindir; şirketler temettüyü yıl içinde belirli tarihlerde öder.

Yüksek verim her zaman iyi değildir. Yüksek oranın iki kaynağı var: şirket temettüyü artırdı ya da hisse fiyatı geriledi. Fiyat gibi girdiler değişince oran da değişir; temettü aynı kalsa bile. Şirket yıllık 5 TL dağıtırken fiyat 100 TL’deyse verim %5’tir; fiyat 70 TL’ye düştüğünde aynı temettü %7,1 verim gösterir. Tek yıl için yapılan yüksek bir dağıtım da aynı görüntüyü verir, izleyen yıl oran olağan seviyesine dönebilir. Bu yüzden verimi tek başına okumak yanıltıcı olabilir; önce oranın neden yüksek olduğunu sormak gerekir. Uzun yıllar kesintisiz dağıtım yapan şirketlerde oran zamanla oturur, tek yıllık yüksek oran dağıtımın kalıcı olduğunu göstermez. Verim tuzağı olarak bilinen bu durumu temettü verimi rehberi adım adım anlatır. Oranı kendi rakamlarınızla kontrol etmek isterseniz verim hesaplama aracı, portföy büyüklüğünü ve tahmini verimi girdiğinizde sonucu anında gösterir. Bu yazıdaki tüm oranlar örnek varsayımdır; hangi hissenin hangi verimle dağıtacağı önceden bilinemez.

BÖLÜM 6: Kendi portföyünüzü hesaplayın

Yazıdaki örnekleri kendi rakamlarınızla tekrarlamak isterseniz gelir hesaplayıcısı bunu birkaç saniyede yapıyor.

Araçta iki girdi var: portföy büyüklüğü ve beklenen temettü verimi. Elinizde 10.000 TL birikim varsa, bunun tamamını ya da dağıtmak istediğiniz kısmı girin. Sonra yıllık ortalama verim varsayımınızı seçin. %3, %5, %7 gibi oranlar bu yazıda kullanıldı; gerçek piyasada hangi değere yakınsadığınızı kendi araştırmanızla belirlersiniz. Araç size yıllık brüt temettü tutarını, stopaj sonrasını ve aylık karşılığını gösterir.

Hesap makinesini çalıştırmak için sayfadaki formu doldurup “Hesapla” tuşuna basmanız yeterli. Sonuç ekranında hangi tutarın ne kadarının cebinize gireceği, hangisinin stopaja ayrılacağı açıkça yazılıdır. Bu rakamlar birer projeksiyondur; geleceğe dair garanti içermez.

Diyelim ki 50.000 TL portföyünüzü %5 verimle hesapladınız. Yıllık brüt temettünüz 2.500 TL, stopaj sonrası 2.250 TL çıkar. Bunu aya böldüğünüzde 187,50 TL eder. Sonra aynı işlemi 100.000 TL için de yapabilirsiniz; sonuçlar portföy büyüklüğüyle doğrudan orantılıdır.

Hesaplayıcıyı istediğiniz sıklıkla çalıştırabilirsiniz. Birikiminiz her yıl büyüdüğünde aynı aracı tekrar açıp yeni sonucu görebilirsiniz. Birden fazla senaryoyu arka arkaya denemeniz de mümkün; örneğin farklı verim oranlarını sırayla girerek aradaki farkı somut şekilde görebilirsiniz.

Bu araç bir yatırım tavsiyesi değildir. Sunulan rakamlar tamamen sizin girdiğiniz değerlere dayalı hesaplamalardır. Temettü verimi geçmiş performansa bağlı olarak değişir; gelecek dönemde aynı oranda ödeme garantisi vermez. Bu yüzden sonuçları birer olasılık olarak değerlendirin, kesin gelir planı olarak değil.

Kendi rakamlarınızı girerek denemek isterseniz gelir hesaplayıcısını buradan açabilirsiniz.